Seizoensverslag De IJ-Salon concertseizoen 15/16

Seizoensverslag IJ-Salon 2015/16

Stichting IJ-Salon werd in 2005 opgericht door musici van het Koninklijk Concertgebouworkest, een van de meest vooraanstaande orkesten van de wereld. Welbewust van hun voorbeeldfunctie in het muziekleven willen de musici ook buiten het symfonische repertoire hun expertise en vakmanschap inzetten. Het is hun doel om klassieke muziek te innoveren, te verbreden en toegankelijk te maken voor nieuwe publieksgroepen.

Het afgelopen seizoen is zeer succesvol te noemen: bijzondere concerten, hoog artistiek niveau, gezonde financiën en een stijging van bezoekersaantallen ten opzichte van het seizoen daarvoor. Daarnaast was er ook aandacht voor onze activiteiten op televisie.

1. Artistiek inhoudelijk

Makers

Artistiek leider Michael Gieler, dramaturg Carel Alphenaar en lichtontwerper Gé Wegman vormen het artistieke kernteam van de serie. De chemie van hun samenwerking lijkt nog lang niet uitgewerkt. Door de input van gasten en de artists in residency lukte het om routine te voorkomen en telkens een frisse kijk te ontwikkelen op elk programma.

Muziek & Design

De wisselwerking tussen muziek en design was de rode draad van de programmering dit seizoen. Daarbij werkte het vaste team van de IJ-Salon samen met het ontwerpduo Kaptein/Roodnat. Voor elk programma werden nieuwe invalshoeken gezocht.

Aan het begin van het seizoen moest nog de juiste vorm gevonden worden, maar uiteindelijk vond iedereen zijn plek en werd er prima samen gewerkt. De meest spannende (en ook de meest controversiele) aflevering op design-vlak werd het programma Klavesymbolisme II. Ook het idee van schilderen op muziek door jonge designers van de Design Academy Eindhoven maakte veel indruk. De veiling van hun kunstwerken na afloop trok veel belangstelling, de opbrengst was voor de jonge makers.

Programma’s

De nadruk bij de programmering ligt op muziek na 1900. Oudere werken worden in een verrassende context geplaatst, zoals een scenische versie van de Johannespassion.

Compositieopdrachten

Afgelopen seizoen waren er drie wereldpremières in de serie. Pedro Halffter schreef een luchtige ouverture voor de Kaiser van Atlantis van Ullmann en haakte met zijn In memoriam Anne Frank aan bij de Mahlertraditie van het KCO. Wilbert Bulsink schreef een kwartet met klavecimbel en liet zich daarbij door Bach inspireren.

Musici

De meeste musici komen van het Koninklijk Concertgebouworkest. Zij genieten van de bijzondere sfeer van de concerten en spelen ook nieuw of onbekend repertoire met verve.

Het idealisme van de musici legt de basis voor meeslepende uitvoeringen. Zo heeft bijvoorbeeld cellist Jérôme Fruchart het hele jaar gewerkt aan Lieux retrouvés met de componist Thomas Adès aan de piano. Hij reisde zelfs op eigen kosten naar Londen voor repetities.

Gasten

Het open karakter van de IJ-Salon wordt benadrukt door ook regelmatig gastmusici uit te nodigen die hun expertise en enthousiasme in de muzikale strijd gooien. Naast geariveerde artiesten zijn dat vaak ook jonge musici die graag met ervaren musici willen samenwerken. Vooral de uitvoering van de Johannespassie was gedenkwaardig, waarbij musici van het KCO samen speelden met jonge musici uit Gran Canaria.

Het meest opzienbarende debuut kwam door de invalbeurt van de Franse pianist Pierre-Yves Hodique. Wij verwachten in de toekomst nog veel van hem te horen.

 IMG 5309

2. Programmaverslagen

3 oktober 2015: De Kaiser uit het kamp

Pedro Halffter, dirigent/componist

Hanneke de Wit, sopraan

Cora Burggraaf, mezzosopraan

Erik Slik, tenor

Pieter Hendriks, bariton

Jan-Willem Baljet, bariton

Huub Claessens, bas

Camerata RCO

De opera Der Kaiser von Atlantis van Viktor Ullmann werd geschreven in het concentratiekamp. Het was een indrukwekkende voorstelling waarin de verzoening met de dood (indrukwekkend vertolkt door Huub Claessens) centraal stond. De opdrachtcomposities van Pedro Halffter vormden een luchtige opmaat, maar lieten geen blijvende indruk achter. Als dirigent bleek hij zeer competent. Het samenspel tussen het ingenieuze lichtplan van Gé Wegman en de eenvoudige en doeltreffende kostuums van Marleen Kaptein werden ook in de krantenrecensies gewaardeerd (zie bijlage).

12 december 2015: De aartshertog en zijn harem

Pierre-Yves Hodique, piano

Carel Alphenaar en Marjon Brandsma, spreker

GoYa-Kwartet


Spijtig genoeg had dit programma te maken met een afzegging op zeer korte termijn door Ronald Brautigam wegens ziekte. Gelukkig kon er een zeer goede vervanger worden gevonden in Pierre-Yves Hodique. Zijn briljante invalbeurt compenseerde het gemis ruimschoots. Het Erzherzogtrio van Beethoven kreeg een memorabele vertolking door de jonge musici. Het GoYa kwartet, gevormd door vier jonge dames uit het Koninklijk Concertgebouworkest, maakte indruk met hun eerste uitvoering van een strijkkwartet van Bela Bartók.

De korte eenakter Nacht van Harold Pinter is een ontroerende en grappige schets van de relatie tussen twee oude geliefden. Het werd zeer overtuigend voorgedragen door Carel Alphenaar en Marjon Brandsma.

30 januari 2016: Klavesymbolisme II

Ronald Snijders, spreker

Christina Edelen, klavecimbel

Musici van het Koninklijk Concertgebouworkest

De samenwerking met cabaretier Ronald Snijders werd goed onthaald. Zijn act over het verdwijnen van de klavecimbel uit de Amsterdamse tram was geestig en typerend voor zijn ontwrichtende stijl. Het opdrachtwerk aan Wilbert Bulsink wist in de Grote Zaal van het Muziekgebouw niet echt te overtuigen. Bij latere uitvoeringen in kleinere zalen kwam het intieme karakter beter uit de verf.

Dit werd ruimschoots gecompenseerd door de uitstekende muzikale prestaties, met name de Sonata for flute, oboe, cello and harpsichord van Elliot Carter uit 1951. Het idee van Marleen Kaptein om de concertzaal te veranderen in een soort autoshow - inclusief pitpoezen- was duidelijk provocerend bedoeld en slaagde er dan ook wonderbaarlijk in (zoals ook bleek uit de reacties uit het publiek ).

IMG 3230

12 maart 2016: Echte passie

Jan-Willem Schaafsma, Evangelist

Jasper Leever, Christus


Maartje Rammeloo, sopraan

Dave ten Kate, altus

Erik Slik, tenor

Jan-Willem Baljet, bas

Michael Gieler, dirigent

Amsterdamse Cantorij


Musici van het IBF

Musici van het Koninklijk Concertgebouworkest

De scenische uitvoering van de Johannespassion van Johann Sebastian Bach was het ontroerende hoogtepunt van de IJ-Salon-serie. Het kon worden gerealiseerd door de samenwerking met een zeer gedreven amateurkoor en een internationaal muziekfestival. Vooral de prestatie van het koor kan niet hoog genoeg worden gewaardeerd. Zij zongen -net als de solisten- ook de gehele koorpartij uit hun hoofd. Ondersteund door de regie van Carel Alphenaar resulteerde dit in een ongekende urgentie van de uitvoering, hetgeen ook bevestigd werd door musici en bezoekers (zie enkele reacties hieronder).

Door de samenwerking met het International Bach Festival kon er ook nog een speciale uitvoering voor scholieren gerealiseerd worden in de Zuiderkerk in Amsterdam. De bühne was doeltreffend ingericht door Kaptein/Roodnat in samenwerking met Eric van Dongen.

Dag Merijn, samen met mijn vriendin Ada heb ik afgelopen zaterdag zeer genoten van de prachtige uitvoering van de Johannespassie in het IJ-gebouw. De muzikale uitvoering, de enscenering, het koor, we kregen allebei kippenvel. In deze vorm en uit-voering nog mooier dan de Matthaus. Het raakt je in je hart. We zullen deze middag niet gauw vergeten. Wat ons betreft mag dit elk jaar herhaald worden.

Wil je onze dank overbrengen aan iedereen die hieraan heeft meegewerkt?

Fantastisch!

Marike Dingemans, Breukelen

Bijzonder om mee te maken! Loes Kleerekoper

16 april 2016: De kapel van Rothko

Thomas Adès, piano/ componist

Saeko Oguma, altviool

Daniel Reuss, dirigent

Studenten van de Design-Academy Eindhoven

Cappella Amsterdam, koor


Musici van het Koninklijk Concertgebouworkest

De aanwezigheid en het spel van Thomas Adès maakten grote indruk tijdens deze laatste IJ-Salon. Zijn charmante toelichting op zijn muziek droeg zeker bij aan de welwillendheid van het publiek. In een loepzuivere uitvoering van Rothko Chapel van Morton Feldman bewees Cappella Amsterdam dat ze terecht gezien worden als de beste kamerkoor van Nederland. Het programma met uitsluitend nieuwe composities viel ook bij het publiek in goede aarde: veel bekijks en ook veel belangstelling voor de kunstwerken van de jonge designers uit Eindhoven.

Lena Winterink schildert op muziek van Adès: https://www.youtube.com/watch?v=0lB7v_1zZE4

3. Educatie in de IJ-Salon

Stichting IJ-Salon voert een actief beleid om jonge mensen kennis te laten maken met klassieke muziek. Wij willen de drempel verlagen en begrip kweken voor muziek die niet direct onderdeel uitmaakt van hun alledaagse bestaan. Hierbij is de presentatie en de juiste dosering van het gehoorde van cruciaal belang.

De ervaring leert dat de meeste kinderen nooit naar klassieke concerten gaan en dat hun concentratiespanne aanzienlijk korter is dan een normaal concert vraagt. Dit wordt gecompenseerd door de muziek telkens te onderbreken met toelichtingen en interactie met het jonge publiek, zoals meezingen.

3.1. Schoolconcerten voor (middelbare) scholieren

19 februari 2016: Schoolconcert Muziekgebouw

Op het programma stond het Oktett D 803 van Franz Schubert. Michael Gieler presenteerde het programma, dat werd gespeeld door Camerata RCO.

118 leerlingen van het Bertrand Russel College uit Krommenie

11 maart 2016: Johannespassie voor scholieren, Zuiderkerk

In samenwerking met het International Bach Festival werd de Johannespassie geadapteerd voor scholieren. Het betrof een voorstelling van een uur waarbij de scholieren deels ook meezongen.

494 leerlingen van basis- en middelbare scholen uit de regio Amsterdam

https://www.youtube.com/watch?v=CjDcUi8juZ0

3.2. Samenwerking Klankspeeltuin

Tijdens alle IJ-Salons is de Klankspeeltuin van het Muziekgebouw geopend voor kinderen van concertbezoekers. Door het muzikale programma af te stemmen op het concertprogramma wordt ook een link gelegd tussen deze activiteiten. Voor zover het programma geschikt is, zijn de kinderen ook uitgenodigd om een deel van het “grote” concert bij te wonen.

4. Publiek

De IJ-Salon heeft een vaste kern trouwe bezoekers, waarbij opvallend veel van hen van buiten Amsterdam komen. Dit heeft mogelijk met het reisvriendelijke tijdstip op zaterdagmiddag te maken. Daarnaast zagen we dat sommige programma’s duidelijk veel nieuwe gasten weten te bereiken. Dit leidde in de laatste twee edities tot uitverkochte zalen.

De samenwerking met het AAA Festival van het Koninklijk Concertgebouworkest op publicitair gebied heeft geen aantoonbare resultaten getoond. Vermoedelijk is de uitverkochte zaal bij het laatste concert te danken aan de samenwerking met Cappella Amsterdam. Wij onderzoeken nu een mogelijk vervolg op dat project.

 IMG 4412

Bezoekersaantallen per concert:

3.10.2015                    424

12.12.2015                  593

30.1.2016                    393

12.3.2016                    698

16.4.2016                    697

Schoolconcerten:

19.2.2016                    118

11.3.2016                    494

Klankspeeltuin:

5 data                          38

Totaal:        3.455

5. Pers en media

Kranten:

In diverse media was er regelmatig aandacht voor de serie. De opera Der Kaiser van Atlantis wist de meeste aandacht bij kranten te genereren en kreeg lovende recensies. zie bijlagen

Televisie:

In de aanloop naar het eerste concert werden wij uitgenodigd door Podium Witteman. Op 6 maart (herhaling op 12 maart) was de IJ-Salon gast bij Vrije Geluiden, een uitzending over de podiumkunsten.

De uitzending is hier terug te zien: http://www.npo.nl/vpro-vrije-geluiden/06-03-2016/VPWON_1250154

Website:

De website www.ij-salon.nl is in eigen beheer. Het Muziekgebouw onderhoudt daarnaast ook een eigen pagina voor de IJ-Salon.

6. Organisatie

6.1. Naamswijziging stichting

Met het oog op internationale activiteiten werd de naam van de stichting onlangs veranderd in Stichting Music Bridges.

6.2. Bestuur

Door de uitbreiding van de activiteiten van Stichting IJ-Salon ontstond ook de wens naar een actiever bestuur. Daarom werd in het voorjaar 2016 een traject van een reorganisatie binnen het bestuur ingezet. Dat proces is nu nog gaande.

Voorzitter:                   Jaap van der Aa

Penningmeester:         Marianne Ketel

Secretaris:                  Kirsti Goedhart

Bestuurslid:                 Emiel den Boer

6.3. Medewerkers

Geen van de medewerkers heeft een vaste aanstelling. De vergoeding is in principe op uurbasis, waarbij een groot aantal uren niet in rekening wordt gebracht.

Artistieke leiding:
 Michael Gieler

Zakelijke leiding: Marga Helmich (per 1 maart 2016)

Regie en script:
 Carel Alphenaar

Lichtontwerp: Gé Wegman

Marketing, publiciteit: Marijn Schäfer

Productie: Dionne Pierik en Marijn Schäfer

Productieassistentie: Hester van Zelst, Human Link

Fondsenwerving: Human Link

Grafisch design en fotografie: Emelie Schäfer

Webdesign: Willem Timmers

6.4. Partners

De samenwerking met diverse partners maakt het mogelijk om producties te realiseren die de omvang en het ambitieniveau van een gemiddelde kamermuziekserie ver te buiten gaan. De belangrijkste partners waren:

- Muziekgebouw aan ’t IJ: locatie en techniek,
marketing

- Klankspeeltuin: programma voor kinderen, schoolconcerten

- AAA-serie van het Koninklijk Concertgebouworkest: publiciteit

- Amsterdamse Cantorij: samenwerking, productie, marketing

- International Bach Festival: kostendeling, productie

- Design Academy Eindhoven: project met jonge kunstenaars

7. Financiën

Het afgelopen concertseizoen is een evenwichtige begroting gerealiseerd.

Kosten

Uitvoering / materieel: € 14.057,-

Organisatiekosten: € 4.400,-

Programmakosten: € 64.580,-

Marketing & communicatie: € 6.732,-

Totale kosten: € 89.769,-

Baten

Recette/uitkoop: € 42.440,-

Donaties/ sponsoring: € 7.968,-

Fondsen: € 39.300,-

Totale baten: € 89.708,-

voor gedetailleerde financiële informatie zie bijlage

8. Conclusie

Ook na tien succesvolle seizoenen kunnen we concluderen dat de IJ-Salon springlevend is. Wij zijn dank verschuldigd aan al diegenen die aan het succes van afgelopen seizoen hebben bijgedragen: het artistieke team, de musici, de organisatie en vrijwilligers, donateurs en tenslotte natuurlijk ook alle fondsen.

Telkens een nieuw totaalconcept en de samenwerking met wisselende gasten maken elk concert uniek. Daarbij opgeteld het enthousiasme van de musici en de warme belangstelling van het publiek geven de serie een bijzondere plek in het muzikale aanbod van Amsterdam.

Michael Gieler, artistiek leider

mede mogelijk gemaakt door: